Triển lãm “Chân dung màu nước – Sự soi chiếu qua những tấm gương” – điểm hẹn của những người yêu hội họa!

(Bài viết đăng trên báo Thể Thao Văn hóa ngày 01/11/2024)

Vào ngày 16/11 tới đây, tại TÁCH Spaces, số 20 đường Hai Bà Trưng, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, triển lãm “Chân dung màu nước – Sự soi chiếu qua những tấm gương” của Họa sĩ Nguyễn Thu Hà sẽ chính thức khai mạc, mang đến 27 bức tranh chân dung màu nước và nhiều hơn 27 câu chuyện được “soi chiếu qua những tấm gương”.

Muôn mặt chân dung, muôn mặt cuộc đời

Triển lãm “Chân dung màu nước – Sự soi chiếu qua những tấm gương” nằm trong dự án hợp tác triển lãm tranh kéo dài 12 ngày giữa Hoạ sĩ Nguyễn Thu Hà và TÁCH Spaces. Triển lãm sử dụng 27 bức chân dung, như một đầu mối để phác thảo chân thực nhất những lát cắt trong câu chuyện cuộc đời của từng nhân vật khác nhau, từ đó xây dựng góc nhìn xuyên suốt đến các tầng lớp trong xã hội. Nhân vật ngoài đời thực và chân dung trong bức tranh, đó là hai manh mối song song, như được phản chiếu qua tấm gương. Manh mối song song ngoài đời thực của triển lãm, đó là 23 nhân vật được Hoạ sĩ Nguyễn Thu Hà chọn làm nguyên mẫu, trong số đó không có ai nổi tiếng, cũng không có những ngôi sao, mà tất cả chỉ là những con người bình dị, thậm chí có những số phận dường như bị lãng quên, họ đến với Hoạ sĩ Nguyễn Thu Hà bằng tình yêu hội hoạ nói riêng và nghệ thuật nói chung. Với sự chồng chéo của nhiều manh mối song song, Hoạ sĩ Nguyễn Thu Hà cùng TÁCH Spaces đã đưa ra nhiều khía cạnh diễn giải hơn cho chủ đề chính của triển lãm, mỗi khía cạnh là một câu chuyện cuộc đời trong thế giới hội hoạ.

Tiêu đề triển lãm “Chân dung màu nước – Sự soi chiếu qua những tấm gương”, nghĩa đen là chân dung trong những tấm gương, với ý nghĩa những chiếc gương bao giờ cũng phản ánh sự giống với những gì chúng ta trình bày trước chúng.

“Tôi nghĩ, mỗi con người có nhiều mặt khác nhau, đơn giản như lúc trang điểm hay lúc không trang điểm, kiểu tóc buông xoã, búi lên cao hoặc đội mũ, chưa kể tâm tư lúc vui lúc buồn, suy nghĩ lúc thế này lúc thế khác. Gương cũng vậy. Một tấm gương luôn có nhiều mặt và hình ảnh phản chiếu, nhìn từ những góc độ khác nhau cũng luôn khác nhau. “Đặc trưng của màu nước là độ loang rất khó kiểm soát. Đó chính là những lí do khi đặt tiêu đề triển lãm, tôi đã chọn GƯƠNG là số nhiều và CHÂN DUNG là số ít, trong khi nội hàm của phép tu từ này hoàn toàn có thể hiểu ngược lại.” – Nguyễn Thu Hà bày tỏ.

Chân dung tồn tại như một loại hình nghệ thuật riêng biệt và độc lập, có nhiều con đường lịch sử khác nhau, nên có nhiều chủ đề và nhiều cách thể hiện khác nhau.

Mỗi tác phẩm trong phòng triển lãm đều có những câu chuyện trong quá khứ, hiện tại, cũng như tương lai. Đồng thời, những câu chuyện này có nhiều thể loại. Mỗi tác phẩm kể một câu chuyện khác nhau. Quay lại khái niệm “gương”, mỗi người đứng trước gương, hình ảnh, cảnh vật phản chiếu qua gương cũng khác nhau.

Với 27 bức tranh vẽ chân dung 23 nhân vật, triển lãm đầu tiên của Hoạ sĩ Nguyễn Thu Hà sử dụng quan điểm nghệ thuật là mô tả chân thực nhằm tìm hiểu về các tầng lớp trong xã hội, mỗi bức vẽ sẽ kể một câu chuyện có tính lát cắt về cuộc đời của một con người, thông qua số phận và hoàn cảnh sống của họ để phản ánh xã hội, phản ánh không gian họ đang sống.

Sự trở lại mạnh mẽ của con người họa sĩ bên trong

Tốt nghiệp Trường Đại học Mĩ thuật Công nghiệp Hà Nội năm 2002, Nguyễn Thu Hà có chặng khởi đầu nghệ thuật khá vất vả, Cô chỉ thực sự quay trở lại vẽ từ năm 2021, hoạ sĩ lựa chọn chân dung màu nước, một lĩnh vực tương đối khó, đòi hỏi sự kiên trì, không ngừng học hỏi về kiến thức đủ mọi lĩnh vực. Với họa sĩ Nguyễn Thu Hà đây chính là cuộc trở về của những thôi thúc mạnh mẽ từ bên trong. Khi vẽ, và đặc biệt vẽ tranh chân dung với màu nước chị tìm thấy mình trong đó.

Dựa trên những kiến thức sâu sắc về hội hoạ cổ điển, Nguyễn Thu Hà đã biến những kĩ thuật vẽ chân dung thành chủ nghĩa tối giản trang nhã, bộc lộ vẻ đẹp và trật tự trong cách thể hiện mang tính cá nhân và đương đại, nó thúc đẩy điều này lên một sức mạnh cảm xúc mới thông qua những nét hình và mảng màu trong vắt, sự sáng tạo và niềm tin sáng tạo mới.

Với nhân vật, Nguyễn Thu Hà tả tập trung vào phần ngũ quan, dáng điệu, với độ bắt sáng, sắc nét và khá tỉ mỉ, trong khi các tĩnh vật liên quan có tính vượt thời gian như bàn ghế, ấm chén, sẽ được bao quanh bởi một lượng lớn không gian âm, gợi lên tâm trạng yên bình, hoặc trầm ngâm. Chính vì thế, tác phẩm của Nguyễn Thu Hà luôn truyền tải một vẻ đẹp tĩnh lặng mang tính thiền định, thiền định là một quan điểm xuyên suốt mọi tác phẩm.

Ở giai đoạn hiện tại, Nguyễn Thu Hà vẫn tôn trọng chức năng chính và ban đầu của chân dung là trung thành với nguyên mẫu, vì thế mà hoạ sỹ chọn phong cách chân dung là hình ảnh phản chiếu qua những chiếc gương để tìm những manh mối cuộc sống và xã hội. Gương chính là người hoạ sĩ luôn trung thành với nguyên mẫu, Nguyễn Thu Hà cũng vậy, chân dung cô vẽ phản ánh hiện thực con người, phản ánh hiện thực cuộc sống và xã hội theo cách dễ hiểu nhất, tập trung vào kĩ năng nắm bắt thần thái, kĩ năng nắm bắt hình hoạ chắc chắn, thông qua một chất liệu thanh thoát nhẹ nhàng và có tính ngẫu nhiên, tính dẫn dắt cao.

Hiện thực và tôn trọng mẫu khác với lối vẽ theo kiểu hiền, không chọn lọc chi tiết, bố cục cũng như không thể sáng tạo những yếu tố giúp chuyển tải thông điệp và tư tưởng.

Trước triển lãm “Chân dung màu nước – Sự soi chiếu qua những tấm gương” tháng 7 năm 2023, Nguyễn Thu Hà đã cùng 19 hoạ sĩ Việt Nam khác tham dự Triển lãm Hương Gió Phương Nam – Mỹ thuật Việt Nam ngày nay, tổ chức tại Ulan Bator, đây cũng là lần ra mắt đầu tiên của Mĩ thuật Việt Nam tại Mông Cổ.

Cuộc triển lãm được giám tuyển bởi một Bác sĩ!

Giám tuyển của cuộc triển lãm “Chân dung màu nước – Sự soi chiếu qua những tấm gương” là Bác sĩ – Nhạc sĩ Trần Văn Phúc. Nổi tiếng là một vị bác sĩ đa tài, Bác sĩ Trần Văn Phúc thường xuyên có những bài viết chia sẻ về nhiều vấn đề khác nhau với góc nhìn sâu sắc, đa chiều. Anh cũng là một bác sĩ tài hoa mang trong mình “chất nghệ” đặc biệt, anh vẽ, chơi nhạc cụ và sáng tác nhạc, làm thơ, viết văn, viết báo, công việc gì cũng tạo được dấu ấn. Riêng trong lĩnh vực hội họa, anh đi nhiều, đọc nhiều, xem nhiều và có những cảm nhận riêng… Gặp họa sĩ Nguyễn Thu Hà, đồng cảm với lối tư duy và hành trình nghệ thuật của nữ họa sĩ, anh trở thành Giám tuyển của cuộc triển lãm cá nhân đầu tiên của họa sĩ Thu Hà như một cơ duyên tất lẽ!

Qua góc nhìn của bác sĩ Phúc: Chân dung là một thể loại nghệ thuật khổng lồ, cho phép hoạ sĩ cũng như người yêu tranh tập trung vào các khía cạnh khác nhau của thực hành xã hội, tâm lí và nghệ thuật. Vẽ chân dung, trên thực tế cũng giống như “tấm gương” phản chiếu, nếu nhìn gương từ những góc độ khác nhau, những gì nhìn thấy trong gương sẽ khác và rất thay đổi. Truyền thuyết về những chiếc gương thần, góc này phản chiếu người thật, nhưng góc khác lại méo mó. Cũng tương tự như việc thực hiện nhận dạng khuôn mặt, camera yêu cầu người được nhận diện thực hiện một số hành động (chớp mắt, quay đầu, cúi hay ngửa) để bổ sung thông tin nhận dạng. Triển lãm “Chân dung màu nước – Sự soi chiếu qua những tấm gương” cũng vậy.

Với tổng số 27 bức chân dung, hoạ sĩ Nguyễn Thu Hà đã kể nhiều những câu chuyện, qua đó nói về nhiều chủ đề khác, như gia đình, tình yêu, hạnh phúc, thậm chí là sự cô đơn…, cho đến các vấn đề của đời sống xã hội ở những bối cảnh và điều kiện khác nhau.

Không đơn thuần là chọn lựa những gì người họa sĩ đang có, cuộc triển lãm lần này là một cuộc đồng hành của những tâm hồn đồng điệu, hướng tới những giá trị đích thực của nghệ thuật và cuộc sống. Chính bởi thế, triển lãm “Chân dung màu nước – Sự soi chiếu qua những tấm gương” không chỉ tôn vinh nghệ thuật vẽ Chân dung màu nước, mà còn tôn vinh vẻ đẹp đa dạng đến từ những gương mặt cuộc đời, những vẻ đẹp được nhìn ngắm, nâng niu và thấu cảm.

Triển lãm “Chân dung màu nước – Sự soi chiếu qua những tấm gương” khai mạc vào 16h ngày 16/11/2024 và kéo dài tới hết ngày 28/11/2024 tại TÁCH Spaces, số 20 đường Hai Bà Trưng, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội./.